به گزارش حیات به نقل از ایرنا، دوازدهم مردادماه هنگامی که خبر استعفای ناگهانی کوفی عنان فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد و اتحادیه عرب در امور سوریه، از رسانه های مختلف منتشر شد گویی تمام تلاش های پنج ماهه اخیر او برای سامان دادن به ناآرامی های رخ داده در سوریه نقش بر آب شد.عنان چهارم اسفندماه 1390 از سوی بان کی مون دبیرکل سازمان ملل متحد، به این سمت انتخاب شده بود.وی در یک نشست رسانه ای در ژنو گفت: دنیا پر از آدم های دیوانه ای مثل من است و بان کی مون شاید بتواند جانشینی برای من پیدا کند.عنان افزود ماموریت او از حمایت های لازم برخوردار نبود و احتمال دارد طرح های دیگر و راه حل دیگری وجود داشته باشد که بتواند در ارتباط با سوریه به موفقیت برسد.عنان پس از انتصاب خود از سوی دبیرکل سازمان ملل متحد، رایزنی درباره موضوع سوریه را آغاز کرد و در همین زمینه، طرحی 6 ماده ای را آماده ساخت.این طرح شامل آغاز گفت و گوهای سیاسی بر مبنای مطالبات مردمی، عقب کشیدن نیروهای نظامی و سلاح های سنگین ارتش سوریه از مناطق درگیر، پایبندی طرفین به آتش بس و اجازه ورود کمک های بشردوستانه به مکان های درگیری و پایان درگیری ها و خشونت از جمله پایان حمایت کشورهای خارجی از حمایت گروه های مسلح، آزادی زندانیان سیاسی، تسهیل و تضمین تردد خبرنگاران در تمام مناطق بوده است.با اینکه به دنبال سفر عنان به دمشق، موافقت دولت بشار اسد رییس جمهوری سوریه، حاصل شد اما چند روز بعد در هشتم فروردین ماه گروه های مخالف سوری طی نشست خود در ترکیه راه بی اعتنایی به طرح 6 ماده ای را پیش گرفتند.آنان که طی همین نشست توافق کردند خود را شورای ملی سوریه بنامند، در عمل بر ساز مخالفت با طرح عنان دمیدند.پشتوانه آنها نیز حمایت های کلامی و مالی- نظامی کشورهای غربی و برخی حکومت های منطقه از مخالفان سوری بود؛ به طوری که همزمان با همین اتفاق ها در هشتم فروردین ماه، هیلاری کلینتون وزیر امورخارجه آمریکا، نسبت به پایبندی اسد به بندهای طرح مذکور ابراز بی اعتمادی و بدبینی کرد.وی مدعی شد چنانچه آقای اسد می خواهد به این فصل سیاه خاتمه دهد باید فورا به نیروهای خود دستور دهد از مناطق پرجمعیت عقب نشینی کنند ؛ امری که بیست و چهارم فرودین ماه عملی شد.به این ترتیب، در نخستین اقدام، ارتش سوریه از بیست و چهارم فروردین ماه با بیرون کشیدن ادوات سنگین از مناطق درگیر، پایبندی خود را به آتش بس نشان داد.با این حال، گروه های مخالف مسلح با سوء استفاده از خلاء ناشی از نبود نیروهای ارتش سوری در شهرها، بارها آتش بس را نقض کردند.همچنین دوم اردیبهشت ماه نیز شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب کرد 300 ناظر به دمشق بروند.البته به گفته سوم مردادماه سوسن غوشه سخنگوی هیات ناظران بین المللی در سوریه، بیش از 100 نفر از ناظران به دلیل برقرار نشدن آتش بس، دمشق را ترک کرده اند.عنان که با توجه به اقدام های هماهنگ روسیه و چین در وتو قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه حکومت اسد، متوجه نقش مسکو و پکن شده بود اوایل فروردین ماه برای همراه کردن آنها با طرح خود راهی این دو کشور شد. البته این سفرها با وجود حمایت قاطع مقام های روس و چینی از طرح عنان، بعدها نیز تکرار شد.عنان بارها از زمان تصدی این پست حساس، تاکید داشت نباید اجازه داد این بحران به درازا بکشد .وی در سفر هشتم فروردین ماه خود به پکن نیز تاکید کرد هر گونه جدول زمانی برای پایان دادن به خشونت ها در سوریه باید با توافق همه طرف های درگیر تنظیم شود .با این حال، به نظر می رسد دقیقا مساله ای که استعفای ناگهانی او را رقم زد، ضعف در عملیاتی شدن همین جمله بود.** کمک های خارجی به مخالفان؛ دلیلی برای پایان نیافتن خشونت ها--------------------------------------------------------------------هنگامی که نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد و اتحادیه عرب در امور سوریه، پانزدهم فروردین ماه از طریق ویدئو کنفرانس به اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد از موافقت دولت سوریه با کلیات طرح 6 ماده ای او و آغاز آتش بس از بیست و دوم این ماه خبر داد اطلاع نداشت که کمتر از یک ساعت بعد، نماینده دایم آمریکا در سازمان ملل متحد تمام رشته های او را پنبه خواهد کرد.کوفی عنان گزارش کرد دولت دمشق طرح او بویژه موضوع آتش بس را برای پایان دادن به بحران سوریه پذیرفته است.بلافاصله پس از این جلسه، سوزان رایس به خبرنگاران گفت: کاخ سفید 25 میلیون دلار به مخالفان دولت سوریه کمک خواهد کرد.وی افزود: این مبلغ برای خرید وسایل غیرنظامی بویژه تهیه وسایل ارتباطی و مخابراتی برای ارتباط بیشتر مخالفان در نظر گرفته شده است.البته کلینتون نیز طی سخنانی در نشست دوم مخالفان دولت سوریه در استانبول از ارسال تجهیزات ارتباطی نظامی به مخالفان خبر داده بود.در همین روز، بشار جعفری نماینده دایم سوریه در سازمان ملل متحد، با انتقاد از اقدام آمریکا گفت: در حالی که برخی کشورها و سازمان ملل متحد به فکر پایان دادن به بحران سوریه هستند، کشورهایی مانند آمریکا، ترکیه، عربستان و قطر به فکر کمک به گروه های مخالف دولت سوریه هستند تا اقدام های تروریستی همچنان در کشور ما ادامه داشته باشد.پانزدهم فروردین ماه نیز وزیر دفاع لبنان گفت: از مرزهای لبنان به سوریه سلاح قاچاق می شود و این امر بر کسی پوشیده نیست زیرا قاچاق اسلحه و فروش آن تجارت پر سودی است اما ارتش لبنان نیز با تمام توان با آن مبارزه می کند و عوامل آن را دستگیر و تحویل مقام های قضایی می دهد.مخالفت لبنان با قاچاق سلاح و همچنین ممنوعیت تردد تروریست های مخالف حکومت سوریه از مرزهای این کشور، منجر به بروز ناآرامی های گسترده ای در لبنان و مناطق شمالی و جنوبی آن شد.این امر زمانی تشدید شد که کشف چندین بارِ قاچاق حاوی اسلحه های سبک و سنگین بویژه توقیف یک کشتی حاوی سه کانتینر سلاح پیشرفته در نهم اردیبهشت ماه در آب های لبنان آتش به دامن مخالفان انداخت. آنان برای رسیدن به بارهای توقیف شده بجز ایجاد درگیری در مناطق مرزی و شمالی لبنان، اقدام به گروگانگیری لبنانیانی کردند که از خاک سوریه در حال تردد بودند.از سوی دیگر، کوفی عنان در شرایطی پا به عرصه میانجیگری در سوریه گذاشت که اتحادیه عرب که تا پیش از این به عنوان مخالف آتشین حکومت اسد، با اعمال تحریم های متعدد، عضویت این کشور عربی را در اتحادیه عرب تعلیق کرده بودند و حتی به طور رسمی از مسلح کردن مخالفان سوری حمایت می کردند، نمایندگی عنان را پذیرفتند.مواضع دوگانه این کشورها درباره سوریه و تضاد این رفتارها با واکنش های موجود درباره تحولات رخ داده در لیبی، یمن، بحرین و ... در اصل زیر پای طرح عنان را خالی می کرد.از سوی دیگر، نقش ترکیه را به عنوان همسایه شمالی سوریه نمی توان نادیده گرفت.این کشور که میزبانی دور دوم نشست گروه های مخالف سوری را در سیزدهم فروردین ماه بر عهده داشت، با وجود مخالفت عنان برای شرکت در این نشست بر حمایت خود از مخالفان تاکید کرد.این امر، بویژه با توجه به گفته های ابراهیم الزغبی یکی از رهبران گروه های تروریستی در سوریه، رنگ و بویی جدی تر به خود می گیرد.به نوشته پانزدهم فروردین ماه روزنامه الاخبار لبنان، وی که مسوولیت گروگانگیری چندین شهروند ایرانی را نیز بر عهده گرفته بود، از آمادگی خود برای آغاز دور تازه ای از خشونت ها سخن گفت که از سوی افراد تحت فرمان او در دمشق صورت خواهد گرفت.وی افزود: به هیچ راهی جز جنگیدن فکر نمی کند.این رهبر شورشی که در ترکیه اقامت دارد، اعلام کرد به تسهیلات و امکانات نظامی گسترده ای دست یافته است که می تواند تغییری اساسی در توان مخالفان مسلح سوری ایجاد کند.وی بدون اشاره به منبع ارسال این کمک های نظامی افزود با ترکیه یک تفاهم نامه مهم امضا کرده است که امکانات گسترده ای را به او و حزب متبوعش برای فعالیت در سوریه تا سرنگونی نظام حاکم ارایه می کند.مواضع ترکیه در قبال اوضاع سوریه حتی از سوی نمایندگان مجلس و رهبران مخالف حکومت مورد انتقاد قرار گرفته است. با این حال، به نظر می رسد ترکیه با توجه به حمایت های روشن کشورهای غربی بویژه آمریکا از مخالفان سوری دیگر جایی برای تردید درباره راهبرد کنونی خود نمی بیند.آمریکا نیز با وجود همه ادعاها و بازی های دیپلماتیک خود در سازمان ملل متحد، نشان داده پشت نقاب صلح طلبی خود، چهره ای جنگ طلبانه را پنهان کرده است.اتخاذ سیاست سکوت از سوی کاخ سفید در قبال چندین رشته عملیات تروریستی در سوریه که منجر به کشته شدن تعدادی از مردم بیگناه سوری و همچنین مقام های بلندپایه حکومتی از جمله وزیر دفاع و معاون او شد، پرسش های بسیاری را ایجاد کرد اما در جنجال آفرینی و غوغاسالاری غول های رسانه ای غرب، نادیده ماند.** اقدام های حاشیه ای عنان برای اجرای طرح 6 ماده ای------------------------------------------------------------عنان طی مدت مسوولیت خود کوشید بارها با انعقاد قراردادهای دوجانبه و دیدارهای دیپلماتیک نقطه پایانی بر موضوع سوریه بگذارد.در حالی که دمشق از اعزام 300 ناظر سازمان ملل متحد به عنوان دومین گام برای اجرایی کردن طرح 6 ماده ای صلح کوفی عنان استقبال کرده و آن را راهی برای روشن شدن چهره مرتکبان جنایت، قتل، آدم ربایی و تخریب عنوان کرده بود، سی و یکم فروردین ماه نیز با نماینده عنان به تفاهم نامه ای برای روشن شدن جزییات طرح مذکور رسید.بر اساس تفاهم نامه امضا شده در سی و یکم فروردین ماه، دولت سوریه موظف شده بود ضمن توقف عملیات مسلحانه، تمام ادوات نظامی و سلاح های سنگین ارتش را از مناطق مسکونی خارج کرده و امنیت را در این کشور به گونه ای برقرار کند که این موضوع با رعایت حقوق بشر تناقض نداشته باشد.همچنین دولت سوریه ضامن سلامت همه ناظران سازمان ملل متحد بوده و این موضوع نباید به آزادی حرکت و فعالیت آنان آسیب برساند.بر اساس تفاهم نامه مزبور، دولت سوریه به اعضای سازمان ملل متحد اجازه خواهد داد به هر سازمان، نهاد یا هر شخص و مجموعه ای که با آنها کار دارند، دسترسی داشته باشند.بخش دوم این تفاهم نامه نیز مربوط به مسوولیت گروه های مسلح در سوریه می شد که در آن آمده بود: کوفی عنان فرستاده سازمان ملل متحد در امور سوریه، اجرای موارد زیر را به گروه های مسلح تفهیم خواهد کرد:- توقف کامل کشتار و توقف دایم اقدام های خشونت آمیز مسلحانه؛- دادن آزادی کامل به ناظران سازمان ملل و تهدید نکردن امنیت آنان؛- اجازه دادن به کارکنان سازمان ملل متحد برای ارسال کمک های انسانی به مناطق آسیب دیده و نیازمند به کمک؛ و- خودداری از انجام هر گونه اقدام های خصمانه ضد ارتش سوریه، پایگاه های آن و همچنین ساختارهای زیربنایی و نهادها و سازمان های دولتی، آسیب زدن به دارایی مردم و ایجاد مانع برای ارایه خدمات عمومی به مردم.همچنین گروه های مسلح باید به توقف تمام فعالیت های غیرقانونی چون ترور، آدم ربایی و تخریب و همچنین بازگرداندن اموال عمومی و خصوصی به سرقت رفته به محل های اصلی آنها متعهد می شدند.بر اساس تفاهم نامه، این گروه ها باید از ادامه فعالیت های مرتبط با آموزش، تهیه سلاح، برگزاری تجمع و سازماندهی گروه های مسلح امتناع می ورزیدند و نباید با خود سلاح حمل می کردند.** راه های بی نتیجه عنان در دمشق-----------------------------------------گذشت زمان نشان داده عنان در پیشبرد خواسته های مندرج در این توافق نامه به نتیجه خاصی نرسیده است.از سوی دیگر، حضور نیافتن عنان در نشست های مخالفان سوری که بعدها در پاریس نیز تکرار شد، به نوعی مرزبندی با مخالفان سوری و اعلام این موضع بود که سازمان ملل متحد آنان را به رسمیت نمی شناسد.یکی از دلایل این امر را می توان در خودداری مخالفان از نشستن پای میز مذاکره و تمایل آنها برای پیشبرد اهداف خود از طرق خشونت آمیز جست.آنان به پشتوانه حمایت های غرب و برخی دولت های منطقه، آینده سیاسی خود را برای در اختیار گرفتن احتمالی قدرت در گرو پافشاری بر مواضع تندروانه تعریف کردند.در چنین شرایطی، چنددستگی میان گروه های مخالف نیز بر سختی کار افزود. برخی از مخالفان دولت اسد با توجه به اقدام های اصلاحی او در تغییر قانون اساسی، حتی پذیرفتند در رقابت های انتخاباتی اخیر مجلس این کشور مشارکت داشته باشند.با این حال، دسته ای دیگر که راه تقابل را برگزیده بودند باز هم تشتت آرای زیادی داشتند. انتساب برخی از این دسته ها به گروه های تروریستی تندرو مانند القاعده، رسیدن به توافقی مشترک میان مخالفان را در عمل دور از دسترس می نمود.توافق نداشتن این گروه ها بر یک رهبر مشترک از دیگر چالش های پیش روی عنان برای پیاده کردن طرح 6 ماده ای بود.از سوی دیگر، در حالی که کشورهای روسیه و چین با حمایت از طرح عنان، همه طرف های درگیر را به آتش بس فرا می خواندند، مقام های غربی بویژه آمریکایی ها بارها بر طبل شکست خوردن پیشنهاد عنان کوبیدند.به هر روی، روشن است همانگونه که عنان در نشست رسانه ای خود نیز به آن اشاره کرد نبود حمایت های لازم از طرح 6 ماده ای، دلیلی برای شکست این طرح و استعفای او بوده است.گرچه بان کی مون نیز اعلام کرده است بزودی جایگزینی برای عنان پیدا خواهد کرد اما به نظر می رسد پیش از هر اقدامی، وی باید برای ممنوع کردن دخالت های خارجی در اوضاع سوریه فکری کند.حتی به نظر می رسد در این زمینه نیز جای قطعنامه ای شدید اللحن در شورای امنیت سازمان ملل متحد خالی است.چنانچه به هر طریقی بتوان مانع از ورود سلاح و نیروهای بیگانه نظامی و تروریستی به سوریه شد در مرحله بعدی، توافق با گروه های مخالف برای بر زمین گذاشتن سلاح و خودداری از انجام فعالیت های خشونت آمیز قرار دارد. در چنین صورتی می توان به برگزاری نشست های گفت و گوی ملی بین حکومت مرکزی و مخالفان امید داشت.در غیر این صورت، ادامه روند کنونی هیچ نتیجه ای جز بی سرانجام ماندن تلاش ها برای بازگشت آرامش به سوریه و تکرار نمایشنامه استعفاهای مشابه جانشین های بعدی عنان و دیگر میانجیگران منطقه ای و بین المللی نخواهد داشت.